Soms word je wakker en weet je meteen dat er iets niet goed is. Je weet niet hoe je het weet, maar je weet het, zo zeker als de zon die door je raam naar binnen schijnt.
Al zo lang Abel zich kan herinneren klinken er geluiden van oorlog, maar op een dag is het stil. Als hij gaat kijken wat er aan de hand is, ontdekt hij dat zijn moeder in een hert is veranderd. Zijn vader is spoorloos. Eenmaal buiten lijkt iederéén wel een dier te zijn geworden.
Op zoek naar overgebleven mensen steekt Abel de rivier over naar het vijandige noorden. Uitgerekend daar vindt hij de enige andere mens die geen dier is geworden: de cynische, hatelijke Kat.
Veroordeeld tot elkaars gezelschap gaan ze op reis. Abel omdat hij andere mensen wil vinden, Kat omdat ze de zee wil zien, en allebei omdat ze willen weten wat er in hemelsnaam aan de hand is…
Recensie
‘Lieve god, Abel,’ zei ze toen. ‘Ik ben een hert…’
‘Ja,’ zei Abel, want iets anders wist hij niet te zeggen.
Zijn moeder bekeek zichzelf van dichterbij, haalde een hoef door haar vacht en keek toen met verbijstering naar haar hoef, toen weer naar haar kop, en toen naar haar hele lijf in haar gedraaide nachtjapon. ‘Jezus, Abel.’ Ze wendde zich tot hem. ‘Hoe kán dit? Dit kán toch helemaal niet?’ (blz. 12)
Dit is zo bizar. Het verhaal maakt uitstekend duidelijk hoe verschrikkelijk het moet zijn als jij als enige mens over bent gebleven. En dat niet alleen, Abel en zijn moeder merken dat zij steeds meer in een dier verandert, steeds minder mens wordt. Het afscheid is even beklemmend als ontroerend. Al lezende bekruipt ook jou het gevoel van onrust, van paniek. Echt, wát een indrukwekkend boek. Het kost weinig moeite om helemaal op te gaan in de wereld die Yorick Goldewijk schetst.
Het is sowieso al geen fijne wereld: het noorden en het zuiden zijn al decennia met elkaar in oorlog en het gaat er hard aan toe. Door terreuraanslagen zijn er veel doden gevallen en er is veel verdriet en haat. Het noorden is dus wel de laatste plek waar Abel uit het zuiden ooit denkt te komen… maar als hij op zoek gaat naar andere mensen, belandt hij toch ineens aan de andere kant van de rivier. Daar vindt hij het enige teken van leven van een ander mens: een meisje van een jaar of 15, vol branie en vastberadenheid, die hem en het Zuiden net zo haat als hij de noorderlingen. Maar ze hebben alleen elkaar nog. En dus gaan ze samen op zoek naar andere mensen…
Goldewijk gebruikt lekker eigentijds taalgebruik (‘weet je wat die eikel van een Timo is geworden? Een fokking hamster, Abel!), humor (geniaal hoe Abel het meisje Laseroog noemt) en zelfs grappige verwijzingen naar Taylor Swift. Maar tegelijkertijd is het een verhaal vol verdriet. Wat moet het verschrikkelijk zijn om iedereen kwijt te raken, om te merken dat je ouders je niet meer herkennen, om geen toekomst meer te zien.
Of is het juist helemaal niet zo erg?
‘Ik zat te denken, is het eigenlijk wel zo erg allemaal? Als dit niet was gebeurd, hadden we onszelf dan niet gewoon toch al de vernieling in geholpen?’ (blz. 43)
Het boek staat vol filosofische gedachten over hoe wij mensen met elkaar en de wereld omgaan. Het zet je tevens aan het denken over goed en kwaad. Kat en Abel hebben diepe gesprekken met elkaar, stoten elkaar af en groeien weer naar elkaar toe. En af en toe is daar ineens tussen de hoofdstukken door Ella… een beschouwende stem, iemand die nog steeds niet begreep wat er mis was gegaan. Wie is Ella?!!
Het is een verhaal dat onder je huid kruipt en je achterlaat met een zekere droefenis. Een boek vol verstilling – zo prachtig op de cover verbeeld door Martijn van der Linden. Dit is zo’n boek dat je niet weg kunt leggen, maar waar je wel echt even van moet bijkomen.
Tips voor boekpromotie
Gezien de heftige thematiek, is dit echt een 12+ boek. Het is een heel filosofisch verhaal, met behoorlijk zware gedachten over de mens, al kun je hier natuurlijk ook mooi met je klas over in gesprek gaan:
‘Als de mensen zichzelf en alles hier op aarde eindelijk zouden hebben uitgeput, zouden ze andere planeten hebben gezocht en geroofd, en ster voor ster de Melkweg hebben uitgedoofd.’ (blz. 238)
Als tegenwicht kun je trouwens het volgende citaat van Abel gebruiken en samen op zoek gaan naar dingen die wij mensen goed doen:
Hij dwong zichzelf aan dingen de denken die mensen leuk maakten. (…) Dat was wat mensen óók deden, dwong hij zichzelf te denken. (blz. 153)
Op de basisschool zou ik dit boek dus niet zo snel voor zelfstandig lezen promoten. In groep 8 zou je dit boek wel kunnen voorlezen, want dan kun je er samen over praten.
Ben je leerkracht van een religieuze school? Lees dit boek dan eerst zelf om te kunnen besluiten of het bij jullie geloof en visie past.
Filosofie
Zoals gezegd, staat dit boek vol filosofische uitspraken die zich goed lenen zich om gezamenlijk over door te praten.
Wie heeft er bijvoorbeeld ‘gelijk’? Kat, die vindt dat mensen ‘die vanbinnen in brand zijn gezet’ geen terroristen zijn als ze zichzelf opblazen in een stad? Of Abel, die zegt dat het nooit helpt om onschuldige mensen dood te maken? (blz. 165/166)
Wat doen haat en verdriet met een mens?
En denk er eens over na: hoe mooi zou het zijn als alles ineens anders zou zijn ‘s ochtends, maar dan góed. Daar speelt Yorick Goldewijk in dit boek wel mooi mee: het gegeven dat het leven in één klap volkomen anders kan zijn. En wat doe je dan?
Ploegsma, 2025
Onderwerpen: 2025, Conflicten, Dieren, Eenzaamheid, Filosoferen, Filosofie, Gedaanteverwisseling, Gevoelens, Mensen, Oorlog, Overleven, Samenleving, Terrorisme, Tip van Mila, Tip van Tess, Verlies, Zoektocht
Geïllustreerd door Martijn van der Linden
