De glazenwasser van het Rijksmuseum - Leesbevordering in de klas

De glazenwasser van het Rijksmuseum De twaalfjarige Freddie woont alleen in een torenkamertje in het Rijksmuseum. Sinds de dood van zijn vader is hij daar de glazenwasser. Op een nacht ziet hij een groepje mannen De Nachtwacht onderzoeken. Wat zijn ze van plan?
Freddie raakt verwikkeld in een avontuur vol wilde achtervolgingen, schilderijen die tot leven komen en raadsels die hem terug in de tijd brengen. Ergens in het Rijksmuseum is een geheim verborgen dat verbonden is met zijn eigen verleden…

Impressie

Met dit boek neem je een verrassende en spannende duik in de geschiedenis van Amsterdam! Astrid Sy neemt je mee naar het Rijksmuseum op 6 april 1933, de dag waarop Freddie twaalf is geworden. Zijn vader is kort daarvoor overleden – vermoord!! – en Freddie heeft zijn werk als glazenwasser, of eigenlijk conciërge, overgenomen.

Het stormde in Amsterdam. De wind trok de bomen krom en sleurde fietsen de gracht in. Dakpannen vlogen van de daken. Er klonk een harde donderslag en het Rijksmuseum schudde op zijn grondvesten. Binnen rende een man door de inktzwarte zalen. Een bliksemflits. De schilderijen aan de muren lichtten enkele seconden op in het spookachtige schijnsel. (blz. 9)

Het verhaal is meteen heel raadselachtig, want de proloog begint met een spannende achtervolging, er zijn meerdere mensen van het personeel plotseling verongelukt (jaja, geen ongeluk!) en Freddie betrapt een man die na sluitingstijd zomaar aan De Nachtwacht zit! Alles aan hem was muizig en puntig. Een echte ‘Gluiper’…

De glazenwasser van het Rijksmuseum Maar het verhaal wordt helemaal mysterieus als Freddie erachter komt dat hij een gave heeft waardoor hij in schilderijen kan springen. Soms brengt hem dat in de scène van het schilderij, maar sommige schilderijen kunnen hem echt terug in de tijd slingeren. Zo reis je met Freddie mee naar de Wereldtentoonstelling in 1883 en het Amsterdam van de 17e eeuw, waar hij het Stadhuis in vlammen ziet opgaan, een dijkdoorbraak meemaakt en met eigen ogen ziet hoe de pest om zich heen grijpt.

Eenmaal buiten voelden ze de wind in hun haar en roken ze de zilte geur van zee en vis. Toen zag Freddie het uitzicht. ‘En ik hou niet eens van geschiedenis…’ verzuchtte hij.
De Dam was omringd door hoge, dicht op elkaar gebouwde huizen in allerlei kleuren. Er waren puntige daken, trapvormige daken, boogvormige daken, sierlijke daken, versierd met muurschilderingen en gebeeldhouwde ornamenten. Overal stonden gebouwen in de steigers. De stad ademde rijkdom en macht. Het voelde heel… nieuw. Wat gek was, want voor Freddie was het oud. Het bleef verwarrend. (blz. 119)

Er is een mooie link te leggen met het boek De reis van Syntax Bosselman van Arend van Dam, over diezelfde Wereldtentoonstelling. En met Leeuw met strepen van Marlene Rebel en Lucinda Vos over het pesthuis net buiten Amsterdam. Mooi hoe in dit boek al deze Amsterdamse geschiedenis samenkomt!

Freddie beleeft een gevaarlijk avontuur, samen met een meisje dat zich Rembrandt noemt, waarbij ze op zoek gaan naar een geheim dat verbonden is aan het tijdreizen en het Rijksmuseum. Spannend!

Dit boek zal vast heel veel kinderen aanspreken. Een lekker raadselachtig verhaal, echt spannend (met een moord!), op een fantastische locatie (je zou maar echt in het Rijksmuseum wonen!!), met een sfeervolle cover van Marieke Nelissen, een gedetailleerde plattegrond in het boek, mooie schilderijen op het schutblad én boordevol interessante informatie over de geschiedenis. En dat terwijl Freddie daar totaal niet van houdt. Slim: Astrid Sy laat met dit boek zien dat geschiedenis allesbehalve saai is. En dat de geschiedenis onlosmakelijk met het heden verbonden is!

Tips voor boekpromotie

Lees om het boek te promoten eerst de achterkant voor en zet dan het eerste schilderij uit het boek (te zien op het schutblad) op het digibord. Dit schilderij kun je in groot formaat vinden op de website van het Rijksmuseum (en is dan nóg mooier!). Lees vervolgens het volgende fragment voor:

Meteen was Freddie klaarwakker (…) schoot naar voren. (blz. 40 t/m 43)

Meer lestips

In het boek is veel aandacht voor onze koloniale geschiedenis en racisme. In het nawoord schrijft Astrid Sy hierover:

Sommige dingen zijn zo verschrikkelijk, die kun je niet verzinnen. Mensen waren nou eenmaal in het echt vaak erg verschrikkelijk. Ze waren wreed, ze moordden en ze noemden zwarte meisjes negerinnetjes. (…)
Misschien ben je geschrokken van de woorden die sommige karakters uit het boek in hun mond nemen. (…) Maar ook al is het kwetsend en ongemakkelijk, zo dachten en spraken veel mensen vroeger. (blz. 286/287)

Inderdaad wordt het hierboven genoemde schilderij van Simon Maris in het boek ‘Het negerinnetje’ genoemd. Freddie vindt dat vreselijk:

‘Heb jij ooit een negerin in zulke mooie kleren gezien?’
‘Wie zou ze zijn geweest?’
‘Misschien een bediende?’
Freddie kon het niet langer aanhoren en vertrok.
(blz. 33)

Het is goed dat de schrijfster hiermee de lezer bewust maakt van racisme en je zo aan het denken zet, al zijn Freddies gedachten hierover wel heel ‘modern’. Er zullen in 1933 niet veel mensen zijn geweest die zo dachten. In dit artikel op de website van het Rijksmuseum kun je lezen dat het schilderij in zijn tijd ‘Indisch type; Oostersch meisje zittend in een fauteuil’ heette en dat het pas in de jaren 70 van de vorige eeuw de titel ‘Negerinnetje’ kreeg. Het duurde nog tot 2020 voor het schilderij de titel ‘Isabella’ kreeg. Het is erg interessant om hier met kinderen over te praten. Begrijpen zij waarom het belangrijk is dat de naam van het schilderij is veranderd?

Hoe is dit boek geschreven?

Het Klokhuis heeft een filmpje met Astrid Sy gemaakt over de totstandkoming van dit boek! Superinteressant en met prachtige beelden van het Rijksmuseum. Echt een aanrader om te kijken als je het over dit boek hebt.