De legendarische schat van Hell Gate

door Davide Morosinotto

ZOEKTOCHT NAAR DE SCHAT.
Waar is de schatkaart?

AANWIJZINGEN:
(sommige zullen nuttig zijn, andere niet: maar welke?)
– een dode man onder de brug
– Hell Gate
– een lijkwagen – kun je autorijden?
– P M E I 3 2
– een rechercheur (‘ik praat niet met de politie!’)
– een varken
– de openbare bibliotheek!
– het geheim van de HMS Hussar
– wie is Bill Swan?
– het verdwenen opschrijfboekje
– 1780: de Amerikaanse Revolutie
– Loyalisten tegen de patriotten
– een schipbreuk
– 10 miljoen dollar in GOUDSTAVEN!

Maar op welk slot past die verdomde sleutel?
De X geeft ALTIJD de plek aan waar je moet graven.

Ze werden de Kakkerlakkenbende genoemd, en dat het leven niet rechtvaardig was hadden zij altijd al geweten. Lucy met haar woede, Amy met haar geheimen, Tommy met zijn angsten en Mario met zijn dromen. En Rico, die alleen maar probeerde onzichtbaar te blijven. Maar nu ging dat allemaal veranderen.

Een verhaal over mysteries, vriendschap en het vinden van je eigen plek, gesitueerd in het New York van de jaren 1920.

Vertaald door Pieter van der Drift en Manon Smits.

Recensie

Laten we het eerst eens over de GEWELDIGE vormgeving van dit boek hebben. Een boek dat je moet openen als een luciferdoosje; waarbij je de sleeve er dus moet afschuiven om het boek te kunnen openen. Geniaal. En dan ook nog al die fantastische illustraties, die als levensechte foto’s het verhaal nog meer tot leven brengen. Ja, het boek bestaat uit 524 pagina’s, maar veel daarvan bestaan dus uit een illustratie. En oké, de meeste zijn met AI gemaakt. Maar in dit geval stoort dat niet: de prompts zijn zo goed geweest, dat de personages exact weergeven wat de tekst vertelt. Plus, het lijkt echt of het boek vol staat met echte immigratiepapieren uit de vorige eeuw – fascinerend.

En dan het verhaal. Wát is Davide Morosinotto toch een vertelkunstenaar. Deze schrijver heeft de gave om je avonturen te laten beleven alsof je er zelf bij bent. De hoofdpersonen worden vrienden waar je geen afscheid van wilt nemen. Je wordt meegezogen in een wereld, die zo fascinerend is dat je er eigenlijk niet meer weg wilt. Dát.

Je beleeft met dit boek een avontuur in een andere tijd, in een andere wereld, waarbij je je levensecht kunt voorstellen hoe het leven toen moest zijn geweest. En tegelijkertijd kun je het je helemaal niet voorstellen… omdat het zó anders is dan je eigen leven. Ineens breng je uren door in het New York van de roaring twenties. Je leest over de immigratie via Ellis Island, over de Italiaanse maffia, over racisme en vooroordelen, over een ijzersterke vriendschap en over een zoektocht naar een legendarische piratenschat. 

Die schat komt een groepje kinderen – de Kakkerlakkenbende – op het spoor nadat ze in de schoen van een dode man een mysterieus luciferdoosje hebben gevonden. Het zou gaan om een gezonken goudschat, die aan boord van een schip zou hebben gelegen en die tijdens de 18e eeuw was gezonken bij Hell Gate. Maar het schip is nooit gevonden…

Het verhaal speelt zich grotendeels af in de wijk Little Italy en laat heel mooi zien hoe de multiculturele samenleving van New York is ontstaan. De kinderen van de Kakkerlakkenbende – die zo is genoemd door de pestkop van de wijk – hebben allemaal een totaal andere (culturele) achtergrond. Amy is Koreaanse; haar ouders hebben een illegale bar en dragen geld af aan de maffia. (Ook al wordt dat niet met zoveel woorden gezegd…). Lucy is zwart en woont alleen maar met vrouwen in huis. Mario is goed met getallen; zijn moeder houdt van boeken, heeft een fotografisch geheugen en is bi-polair: wintermama en zomermama. Tommy is vooral heel lief, maar wordt geïntimideerd door jongens uit de buurt. En Rico leeft op straat. Andere personages leer je o.a. kennen door allerlei documenten aan het begin van ieder hoofdstuk.

Je leest over de zoektocht naar de schat, maar tussendoor lees je ook het indrukwekkende verhaal van Bill Swan, dat zich afspeelt in de tijd van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Bill is een ontsnapte slaaf, die als havenloods in het Britse leger een vrij man wordt en die een plan bedenkt om zijn beste vriend ook te bevrijden. Het zal je niet verbazen dat die verhaallijnen uiteindelijk heel mooi samenkomen.

Het is een verhaal over armoede, verwachtingen, toekomst, rijkdom en geluk. Het is een boek dat je laat nadenken over ongelijkheid, rechtvaardigheid en naastenliefde. Het laat je nadenken over de emigratie naar Amerika van zoveel mensen; over de historie van families die daar wonen en dat hun geschiedenis nog helemaal niet zo oud is. Het doet je beseffen dat de slavernij ook nog niet zo lang geleden is, en dat macht vreselijke gevolgen kan hebben…

Dit is echt een goed boek. Dit is waarom lezen je wereld kan vergroten en verrijken. Dit is waarom lezen zo mooi kan zijn. 

Tips voor boekpromotie

Dit boek ziet er zó geweldig uit; alleen al als sommige kinderen het zien, zullen ze het willen lezen. De dikte zou ze wellicht een beetje kunnen afschrikken, maar laat dan vooral zien hoeveel illustraties er in het boek staan en vertel dat de hoofdstukken nooit langer zijn dan een aantal bladzijden. Je vliegt door dit boek heen! Dit boek kan prima gelezen worden door gemotiveerde lezers in 8.

Om de nieuwsgierigheid nog verder te prikkelen, kun je ‘het luciferdoosje openschuiven’ en de tekst op de achterkant van het boek voorlezen (dit is het lijstje met aanwijzingen dat hierboven ook genoemd staat). Dan weten de kinderen gelijk waar het verhaal over gaat. Tenslotte zou ik het eerste hoofdstuk voorlezen:

De jacht op de schat (…) fonkelende stalen sleutel. (blz. 11 t/m 15)

Ten slotte kun je nog toelichten dat veel illustraties bestaan uit ‘officiële’ papieren: politierapporten of immigratiepapieren (certificate of arrival) bijvoorbeeld. Het is niet nodig om ze te lezen, maar als je het wel doet, krijgt het verhaal nog meer diepgang. De teksten zijn wel in het Engels (om het zo authentiek mogelijk te doen overkomen!), dus misschien hebben je leerlingen een woordenboek nodig…

Meer lestips

Immigratie / emigratie

Het is ontzettend interessant om te lezen over de emigratie naar Amerika en hoe dat in zijn werk ging. In hoofdstuk 17 (Picknicken in Battery Park) lees je iets meer over die ‘legendarische Grote Reis’: over Liberty Island met het Vrijheidsbeeld en Ellis Island, waar alle immigranten aankwamen en dan moesten afwachten of ze definitief werden toegelaten in Amerika. (blz. 145)

Het is ook mooi om kinderen in deze context te verwijzen naar het boek Geen weg terug van Elizabeth Mollema, waarin je ook leest over de aankomst op Ellis Island.

Het is trouwens opvallend hoe racistisch de ouders van de kinderen in dit verhaal zijn: Italianen mogen alleen met Italianen omgaan, en ook de ouders van Amy willen per se dat ze een Koreaanse man vindt. Het is leuk om te merken dat de tweede generatie – de kinderen in dit verhaal dus – daar heel anders over denken.
Hoe zit dat bij ons in Nederland? Zien we dat hier ook terug? Is dit een kenmerk van immigratie?

Geschiedenis van Amerika

In dit boek lees je veel over de geschiedenis van Amerika, o.a. over de Onafhankelijkheidsoorlog, maar bijvoorbeeld ook over de herkomst van het woord Hell Gate: dat is Nederlands! Het heeft helemaal niets met de hel te maken, maar komt van het woord hellegat (zie blz. 224). Zo zal ‘de Bronx Kill’ ook eerder te maken hebben met het Nederlandse woord ‘kil’ (watergeul) dan met de vertaling ‘doodmaken’. Interessant!

Ook komen er enkele bekende historische namen voorbij, zoals Lindbergh en Greta Garbo.

Armoede en levensverwachtingen

Dit boek gaat ook heel erg over armoede, verwachtingen, toekomst, rijkdom en geluk. Zo zie je dat Lucy andere keuzes gaat maken, als er hoge verwachtingen naar haar worden uitgesproken.

En maakt geld gelukkig? En hoeveel geld dan? In dit boek worden kleine bedragen weggegeven aan arme families om ze kansen te geven. Het maakt duidelijk dat  dit levensveranderend kan zijn! Al wordt ook de angst uitgesproken: wordt dat geld niet vergokt of weggedronken?

In Nederland loopt er precies zo’n project: Gewoon geld geven. Daar kun je mooie, interessante discussies over voeren met je klas! Je kunt daarvoor gebruik maken van dit artikel op de website van de EO. Een mooie link met actualiteit.

Pelckmans, 2026