Wij, beren

door Lotte Stegeman, Marieke ten Berge

Al eeuwenlang gaan de wildste verhalen over ons rond. Met ‘ons’ bedoel ik: de acht beersoorten op de wereld. We zouden smerig zijn, wreed, vreselijk en bloeddorstig. Of mensen denken juist dat we gezellige knuffelbeesten zijn, zoals de beren uit tekenfilms en sprookjes. Maar daar klopt dus allemaal geen hout van! We hebben onze buik vol van alle vooroordelen. De panda is géén slome sukkel, de gemiddelde grizzly heeft wel wat anders te doen dan mensen te verslinden en nee, een koala is geen beer. Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Daarom is het tijd voor ons echte verhaal. Waar wél een hout van klopt.

Recensie

©2025 Luitingh-Sijthoff, illustratie van Marieke ten Berge uit Wij, beren

Lotte Stegeman en Marieke ten Berge houden van beren. Dat zie je én dat voel je in dit prachtige, informatieve berenboek. En door dit boek ga jij ook van beren houden. Echt, dat kan niet anders. Want ‘hun echte verhaal’ is fascinerend. Boeiend. En nodig. Want beren kampen niet alleen met een slechte reputatie, met sommige beren wordt ook ronduit vreselijk omgegaan. Ook daarover lees je in dit boek.

Toch is dit boek vooral ontzettend leuk om te lezen. Lotte Stegeman geeft de beren een stem en doet dat met ontzettend veel droge humor. Alleen al hoe ‘bepaald is’ wie dit verhaal ging vertellen, is ontzettend grappig.

Toen we het rijtje afgingen om te kijken wie het woord zou gaan doen, werd er al snel veel duidelijk. Het ging ongeveer zo:

De lippenbeer mompelde iets wat leek op: ‘Weg met dat boek.’
Eerlijk gezegd waren we stiekem wel blij dat hij niet het voortouw wilde nemen.
Lippenberen kunnen best ongezellig uit de hoek komen en het moet hier wel een béétje leuk blijven.

De panda zei: Neuh, geen energie voor.’
Eerlijk gezegd waren we daar ook blij mee.
We durfden hem dit boek niet toe te vertrouwen, want dan zou het er over zestig jaar nog niet zijn.
(blz. 10/11)

©2025 Luitingh-Sijthoff, illustratie van Marieke ten Berge uit Wij, beren

Het is heel leuk hoe de beren op deze manier al een soort eigen persoonlijkheid krijgen. Na wat wikken en wegen blijkt de bruine beer de verteller te zijn geworden. Hij begint met een Q&A, vertelt waarom beren briljant zijn (Zo briljant dat ik er een heel hoofdstuk mee kon vullen. Dus dat heb ik gedaan), laat zien waar de verschillende beren wonen en dan begint het boek met deel 2 (Alle beren verzamelen!) , waarin alle beren zichzelf voorstellen. De bruine beer fungeert als een soort dagvoorzitter, stuurt waar nodig bij en dat is echt hilarisch.

‘Ja sorry lippenbeer, daar ben ik nog even. Ik vind niet dat je jezelf goed aan het promoten bent.’
‘Nee?’
‘Je vertelt alleen maar negatieve verhalen. We hebben het hier nog over gehad. Er is ook heel veel leuk en mooi, toch? (blz. 41)

Het boek leest dus lekker weg, maar is ook nog eens prachtig om te zien door de vele illustraties van Marieke ten Berge. De verschillende berensoorten zijn goed te herkennen, maar ze hebben wel allemaal iets liefs. Je kunt duidelijk zien dat ze ambachtelijke materialen heeft gebruikt; dat wordt zelfs benadrukt door de wat vlekkerige vormgeving van alle pagina’s. Het geeft het boek iets heel aards en puurs. Perfect voor dit boek dus.

©2025 Luitingh-Sijthoff, illustratie van Marieke ten Berge uit Wij, beren

Het lettertype past wat beter bij de doelgroep dan de vorige boeken van Lotte Stegeman (niet te klein en regelmatig schreefloos), maar nog steeds is de vertelstijl speelser dan je op het eerste gezicht zou vermoeden. Zodra je begint te lezen, kom je daar gelukkig wel achter. En dan merk je ook dat het boek echt bomvol wetenswaardige informatie staat. Niet alleen leer je heel veel over de eigenschappen en leefwijze van heel veel beren, je leest ook over de wisselwerking tussen mens en beer. (En die is niet altijd positief, helaas, ook al doen de beren hun best om het leuk te houden.) Daarnaast lees je o.a. over de herkomst van de teddybeer en Winnie de Poeh, leer je wat je moet doen als je een beer tegenkomt en tot slot lees je dat er heel wat ‘beren’ zijn die geen beer zijn (denk: wasbeer).

Het allerbelangrijkst: dit is een boek met een missie. Het gaat met veel beren niet zo goed en dit boek wil daar verandering in brengen door échte informatie te geven.

… als je ons een beetje snapt, vind je ons vast bijzonder genoeg om ons onze gang te laten gaan en dat uitsterfgedoe te voorkomen. Vandaar. (blz. 14)

Nou, die missie is geslaagd. Nu is het aan ons om zoveel mogelijk kinderen (en volwassenen) met dit boek in contact te brengen. En dat doen we graag. Toch?!

Tips voor boekpromotie

Vertel je klas maar ‘waarom je een berenboek in handen hebt’ (blz. 9)! Lees daarvoor blz. 10-11 voor.

Blader vervolgens klassikaal door het boek heen. Laat de vele prachtige illustraties zien en vertel wat je allemaal gaat tegenkomen in dit boek. Je kunt eventueel ook nog een beer aan de klas voorstellen. Het muurbloempje bijvoorbeeld: de brilbeer!

De beer die ik (…) alsjeblieft gewoon niet. (blz. 52 t/m 54)

Uit dit stuk blijkt dat dit boek met veel humor geschreven is, maar dat het wel echt een informatief boek is, boordevol weetjes. Perfect voor kinderen die meer over beren willen weten! (En voor kinderen die nog niet wisten dat ze er meer over willen weten)

Voor een wat uitgebreidere introductie kun je ook heel goed de lesbrief gebruiken, die Lotte Stegeman zelf schreef bij het boek.
Ga bijvoorbeeld eerst samen met je klas onderzoeken welke berensoorten de kinderen allemaal kennen. Of ga in gesprek over de ‘leugenachtige beledigingen’ die er over beren de ronde gaan.

Grafische druktechnieken

De grafische druktechnieken die Marieke ten Berge voor de illustraties in dit boek heeft gebruikt, springen echt enorm in het oog. Op haar eigen website marieketenberge.nl kun je meer van haar werk zien.

Marieke ten Berge maakte ook een digitale tekenles over beren! Deze kun je ook vinden in de lesbrief.

Berenfoto’s

In dit boek vind je alleen maar illustraties van beren, geen foto’s. De illustraties zijn wel levensecht! Lotte Stegeman heeft veel bruine beren gefotografeerd in Alaska en Marieke ten Berge komt veel op Spitsbergen, waar ze ijsberen in het wild heeft gezien.

De foto’s van de bruine beren kun je zien op de website van Lotte Stegenman.

Luitingh-Sijthoff, 2025